مرکز مشاوره و خدمات مامایى سلامت مادران

مرکز مشاوره و خدمات مامایى سلامت مادران

امادگى دوران باردارى، زایمان، بعد از زایمان و پرورش کودك

جایگاه آموزش در رویکرد کل نگر

پدیدآورندگان: فیروزه روستا، مدرس ارشد مامایی و مدیر مرکز خدمات و مشاوره مامایی سلامت مادران - مهدیه نصیری، کارشناس ارشد رسانه و پژوهشگر ارتباطات سلامت
عنوان فرآیند: جایگاه آموزش در رویکرد کل نگر/جامع محور به زایمان طبیعی (نگاهی جدید به آموزش در این رویکرد)
مقدمه و هدف: فمنیستهای موج دوم با انتقاد از پزشکی شدن بارداری و زایمان و الگوی بیمارستانی (تکنوکراتی) در مراقبت های پس از آن، از مدل جایگزینی که با محوریت خود مادر و با کمک همراه و ماما است، حمایت می کنند؛ مدلی که به نام مدل اجتماعی/ مامایی شناخته می شود. یکی از مهم ترین دلایل حمایت آنها، امکان توانمندسازی زنان در این مدل است. در اینجا دیگر به بارداری نه صرفا به عنوان پدیده ای بیولوژیکی، بلکه فرآیندی جسمانی، روحی، روانی و ذهنی نگاه می شود. این نگاه از رویکردهای جدید به بهداشت و سلامت به ویژه در زنان و مسائل مربوط به آنان نشات می گیرد؛ که رویکرد جامع محور/ کل نگر یکی از مهم ترین آنهاست (هال، 2007).
متن اصلی: یکی از مهم ترین تفاوتهای این مدل با مدل پزشکی شده در کیفیت و کمیت نقش خود زن در زایمان است. در این مدل حتی قبل از زایمان، یعنی در دوران قبل و حین بارداری، زنان با کسب اطلاعات و  شرکت در کلاس های مربوطه با حضور مدرس مامایی دربارۀ فرآیند زایمان، مراحل آن، ویژگی های فیزیکی و روانی در دوران بارداری، مکانیزم های غیر دارویی برای کنترل درد از قبیل تصویرسازی، ماساژ، تکنیک های تنفس و آرامش بخش، ویژگی های تغذیه ای، روش های زایمان، ورزش های مخصوص این دوران و در نهایت کسب آمادگی برای انجام زایمان طبیعی آموزش می بینند. در این مدل برای زایمان به توانایی های فیزیک و بدن زن توجه فراوانی می شود. آموزش دادن همراه، که اغلب همسر وی است برای حمایت عاطفی و جسمانی از مادر در طول لحظات زایمان و قبل آن نیز ضروری است. خود مادر در زایمان نه به عنوان یک بیمار منفعل بلکه به عنوان یک انسان فعال و هشیار در این فرآیند مشارکت می کند. بنابراین اساسا آموزش به مادر و همراه او در این مدل اهمیتی دو چندان پیدا می کند و معنای دیگری به خود می گیرد.  
روش: باتوجه به ارتباط و اهمیت آمادگی جسمی، ذهنی، روحی و روانی مادر باردار، یکی از روش های جدید در آموزش، نمایش فیلم مستند با موضوع زایمان طبیعی خوشایند به شکل گروهی، با حضور مدرس مامایی و مادرانی که تجربۀ زایمان طبیعی دارند در کلاس های آموزشی و به شکل مشارکتی است. در حین تماشای فیلم مدرس مامایی به انواع جنبه های اموزشی و اطلاعاتی اشاره می کند. پس از تماشا، مادران شروع به صحبت کردن از ترس های خود، نگرانی ها، خودگویه ها، باورها و تصویرهای ذهنی متفاوت از زایمان در مقایسه با آنچه در فیلم دیده اند می کنند. سپس مادرانی که تجربۀ زایمان طبیعی دارند، داستان تجربۀ خود را بیان می کنند و با راهبری مدرس به سوال های مادران باردار پاسخ می دهند.  
نتایج: در این روش، انجام زایمان طبیعی خوشایند، برای مادران باورپذیر می شود و نیاز روانی شان برای مثبت شدن تجربۀ خود تامین می شود. به توانایی های خود، آگاهی پیدا می کنند و در نهایت این جلسه موجب می شود تا روحیۀ پرسشگری، کنشگری نقادانۀ آنها تقویت شود