مرکز مشاوره و خدمات مامایى سلامت مادران

مرکز مشاوره و خدمات مامایى سلامت مادران

امادگى دوران باردارى، زایمان، بعد از زایمان و پرورش کودك

تن آرامی

اهميت تن آرامي و تمرکز ذهن راهي براي شناخت قدرت درون 
  
اضطراب يا دلواپسي حالاتي هستند که خواه ناخواه همه انسانها آنها را در اثر تحت فشار بودن يا تنش تجربه مي کنند.
در بارداري و زايمان نيز به علت تغييرات فيزيولوژيک و آناتومي که در ساختار بدني مادر رخ مي دهد لايه هاي مختلف جسم، ذهن و احساس دچار تنش و فشار مي شود. تغييرات جسمي چون آشکار هستند، پذيرش آن نيز از طرف مادر راحت تر است، ولي پذيرش تغييرات ذهني و احساسي به سادگي ايجاد نمي شود، همين عوامل هستند که باعث ايجاد تنش در زن باردار مي شوند.

اثرات اضطراب و تنش در دوران بارداري به صورت اختلالاتي مثل: کاهش رشد جنين، ديابت در بارداري، مسموميت حاملگي، زايمان زودرس، حلقه معيوب در روند زايمان و حتي افزايش ميزان افسردگي بعد از زايمان و مهمتر از همه اختلال در ايفاي نقش مادري دلبستگي سالم مادر و کودک نمايان مي شود.

اختلالات ذکر شده به دليل افزايش ترشح هورمون هاي استرس (مثل کاتکولامين ها) باعث اختلال در ذخيره اکسيژن جفت و تشديد متابوليسم بدن جنين مي شود.

در واقع ميزان بالاي اين هورمون ها، سيستم ايمني مادر را مختل مي کنند و مادر باردار در مقابل عفونت ها آسيب پذير مي شود که خود يکي از عوامل موثر در زايمان زودرس و اثرات سوء آن در سلامت کودک در کوتاه مدت و دراز مدت است.

براساس تحقيقات، شيوع بيماري آسم در کودکاني که از مادران مضطرب به دنيا مي آيند بيشتر از ديگر کودکان است. همچنين با توجه به عبور اين هورمون از طريق جفت به جنين تاثير به سزاي در نحوه برخورد جنين با استرس هاي زندگي آينده اش وجود خواهد داشت. افزايش شيوع اختلالات اضطرابي در دوران کودکي و نوجواني مي تواند بدليل تنش هاي بيش از حد مادر در دوران بارداري باشد. همچنين اين هورمون باعث کاهش سطح اندروفين خون (مورفين طبيعي بدن) و کاهش سطح سروتونين (ناقل عصبي که به مادر کمک مي کند تا به فردي با کفايت، کارآمد، متعادل و شاد تبديل شود که همه اين صفات لازمه نقش مادري است) مي گردد.

بنابراين مادران باردار بايد طي 9 ماهه بارداري خود را هم از نظر جسمي و هم از بعد روحي و رواني براي يک رويداد حياتي آماده کند. به دنيا آوردن نوزاد، نيرومندترين تجربه جسمي و احساسي زن در طول زندگيش است و مادران باردار ما نبايد فراموش کنند که سلامت جسم وروان آينده سازان فرداي اين جامعه در دستانشان قرار دارد.

با توجه به اهميت اين دوران لازم است مادران باردار در درجه اول مورد حمايت خانواده به خصوص همسر خود قرار گيرند، ثانيا از طريق تکنيک هاي ذهني لذت مادر شدن که ورود به جايگاه معنويت در عرصه ي رشد است را تجربه کنند و اين دوران را تنها به شناخت ناهنجارهاي زندگي تبديل نکنند، زيرا مطالعات نشان مي دهد که از يک مادر شاد فرزندي شاد و از يک مادر مضطرب فرزندي مضطرب به دنيا مي آيد. فراموش نکنيم که در دوران بارداري احساسات مادر و کودک هم سو هستند.

يکي از تکنيک هاي آرامش ذهن "تن آرامي" يا "ريلکسيشن" است. اين روش بدن را در وضعيتي آرام قرار مي دهد و کمک مي کند تا مغز در حالت "آلفا" قرار گيرد. حالت آلفاي مغز مربوط به سطح نيمه هوشيار هستند، در اين حالت است که آرامش در فرد ايجاد مي شود و فرد را در شرايط "پاراسمپاتيک" قرار مي دهد. در اين وضعيت هضم و جذب افزايش يافته و عملکرد تک تک اندام هاي بدن بهبود مي يابد.

در نتيجه، اثرات مفيد تن آرامي در دوران بارداري شامل افزايش انرژي بدن، تقويت و تمرکز فکر، کارايي بيشتر در فعاليت هاي روزانه و بهبود حس مقاومت در مقابل مشکلات و کاهش عوارض ناخوشايند مثل کمردرد، سردرد، مشکلات گوارشي، دردعضلات، خستگي، خشم، اضطراب و عصبانيت است. اين امر باعث رشد بهتر جنين از همه ابعاد جسمي، ذهني، رواني و عاطفي مي شود.

البته قابل ذکر است که انجام اين تمرينات در حين بارداري باعث آماده شدن ذهن مادر هنگام زايمان نيز مي گردد. طي زايمان، تن آرامي باعث تحريک بخش مياني مغز که مسئول ترشح هورمون هاي زايماني است، مي شود. اين امر باعث کوتاه شدن زمان زايمان و پيشگيري از کاهش خونرساني به جنين مي شود. مطالعات نشان مي دهد مادراني که طي زايمان از روش تن آرامي استفاده مي کنند آستانه دردشان افزايش پيدا مي کند و رضايت بهتري از روند زايمان خود دارند، با اين روش ميزان ترشح آندروفين و سروتونين افزايش پيدا کرده و ذهن آرام آرام به مرحله خاموشي و سکون مي رسد. ذهن وقتي آرام باشد، جسم مسئوليت ها را به عهده مي گيرد. ولي بدانيد اين تکنيک خواب نيست، بلکه وضعيت فوق خود آگاهي است. در اين حالت مغز خيلي خوب کار مي کندبه همين دليل از طرف سازمان جهاني بهداشت براي ارتقاي کيفي سلامت به عنوان روش درماني پيشنهاد شده است.

مرحله بعد از تن آرامي پرورش دادن تمرکز، تخيل و تجسم مثبت در ذهن است. اين تمرين حين بارداري و زايمان به مادر کمک مي کند تا از موقعيت هايي که از آن ها مي ترسد يک تصوير زيبا و آرام تجسم کند و به يک تمرکز دروني برسد، مثل به تصوير در آوردن يک کودک سالم در حال رشد يا تصويري مثبت از زايمان اينگونه باورهاي مثبت در اعماق وجود ساخته مي شود، مادران باردار فراموش نکنند که در اعماق وجودشان نيرويي فوق العاده نهفته است که به دليل قرارگيري در شرايط استرس زا و نداشتن مهارت هاي لازم، از فوايد آن محروم مي شوند.

اين نيروي دروني همان قدرت ضمير ناخد آگاه است که بطور غير ارادي عملکرد بدن را کنترل مي کند و پاسخ به استرس و درد را تغيير مي دهد.

يک نمونه تغيير ساده
چشمان خود را ببنديد، عضلات صورت خود را شل کنيد...

به تک تک عضلات صورت توجه کنيد و لبخند بزنيد و احساس کنيد اين لبخند در تمام صورت شما پخش شده است... با خود بگوييد "صورت من مي درخشد". يک نفس عميق بکشيد، سپس تمرکز خود را معطوف به کف پاها کنيد و احساس کنيد آب گرم ملايمي از کف پاها وارد بدن مي شود و سپس تنشها وگرفتگي ها و افکار منفي از همان مسير به طرف پايين بر مي گردد و به طرف پاها رانده مي شودو از کف پاها رانده مي شود... اين کارذهني را چند بار انجام دهيد و سپس با بازدم عميق مثبت تر از هميشه چشم ها را باز کنيد.

وقتي که تلاش مي کنيد با تجارب حسي خود آشنا شويد، سرعت فعاليت شما به طور طبيعي کند مي شود و در نتيجه به آرامش دروني مي رسيد و اين آرامش تاثير عميقي بر اولين تجارب جنين نسبت به دنياي بيرون دارد.