درد پيغامی است كه از طرف سيستم عصبی منتقل می­شود, در واقع يك پديده پيچيده بيوشيميايی است. عناصر مختلفی بين تحريك درد و درك آن مداخله می­كنند. به طور كلی هدف روش­های مختلف مسدود كردن انتقال سيگنال­های درد به مغز است.
  روش­های كنترل و كاهش درد زايمان به دو گروه دارويی و غير دارويی تقسيم می­شوند.
  تكنيك­های كاهش درد بايد بر دو اصل استوار باشد: ايمنی زايمان ـ سهولت زايمان

روش­های غيردارويی:

    ۱_ تكنيك كاهش حساسيت درد

    ۲_ تكنيك­های فعال كننده گيرنده­های حسی محيطی

    ۳_ تكنيك­هايی كه باعث افزايش مهار مسيرهای پايين برنده درد می­شوند

    ۴_ روش­های آمادگی دوران بارداری

 
۱_ تكنيك كاهش حساسيت درد:
 
  اين روش باعث كاهش محرك­های دردآور می­شود. از جمله محرك­های دردآور در زمان زايمان كه موجب درد می­شود شامل انقباضات, فشار سر جنين بر روی دهانه رحم و واژن و درد ناشی از كشش رباط­ها بر روی مفاصل است. روش­ها عبارتند از:
 
 تغيير وضعيت و حركت مادر در حين دردهای زايمان يا ليبر (Labor)
 
 فشار مخالف: با استفاده از دست با ايجاد فشار به نقاطی كه در زمان انقباض دردآور هستند مثل درد قسمت پايين ستون فقرات

 
۲_ تكنيك­های فعال كننده گيرنده­های حسی محيطی:
 
 گرما و سرمای سطحی از طريق پتوی گرم,‌ حوله مرطوب داغ,‌ دوش آب گرم,‌ كيسه يخ, حوله مرطوب سرد و ژل­های سيليكا به صورت سرد و گرم باشند.
 
 زايمان در آب: قدرت تسكيندهندگی آب قرن­هاست كه شناخته شده است.
 
 لمس و ماساژ: لمس و ماساژ به اشكال مختلف می­توانند باعث تسكين درد و تسهيل در شل­سازی بدن شوند.
 
 طب سوزنی و طب فشاری: شامل وارد نمودن سوزن­هايی در محل­های استراتژيك بيش از ۳۶۵ نقطه در طول نصف­النهار بدن می­باشد. طب فشاری نيز به صورت فشار عميق بر نقاط طب سوزنی است.
 
 تحريك الكتريك عصب از طريق پوست (TENS).
 
 تزريق داخل جلدی آب استريل.
 
 آروماتراپی: استفاده از روغن­های مخصوص مثل اسطوخودوس بر قسمت­هايی از بدن كه دردناك هستند به صورت ماساژ.

 
۳_ تكنيك­هايی كه باعث افزايش مهار مسيرهای پايين برنده درد می­شوند:
 
  اين تكنيك يك نوع روش سازگاری با درد است.
 
 تمركز و انحراف: تمركز بر روی تنفس, تمركز بر تجسم­های مثبت, انحراف فكر از درد مثل نگاه كردن, گوش دادن و توجه به محيط اطراف.
 
 موزيك, صدای آرامش­بخش, و يا دعا.
 
 هيپنوز.
 
 بيوفيدبك: به فرد كمك می­كند تا در حد توانش بتواند فشارها و استرس­هايی را كه در آن قرار گرفته است را كاهش دهد. كه نياز به آمادگی و تمرين دارد.

 
۴_ روش­های آمادگی دوران بارداری:
 
   شايد از مهمترين روش­های غيردارويی محسوب شود و به نظر می­آيد روش­های ديگر مكمل اين تكنيك باشند. در واقع استفاده از روش­های ديگر دارويی و غيردارويی در «مادر آماده شده» در طول بارداری تأثير بيشتری دارد. برای اين كه روش­های ديگر بتوانند مفيد و مؤثر واقع شوند بايد مادر در دوران بارداری آماده شود. در ضمن تأثير روش­های ديگر بيشتر مختص زمان زايمان است در صورتی كه روش فوق دارای نتايج مثبت در دوران بارداری نيز می­باشد.
  مهمترين و معمول­ترين روش­های آمادگی دوران بارداری عبارتند از:
 
  ۱_روش لاماز(Lamaze)
  ۲_روش برادلی(Bradley)
  ۳_روش ديك­ريد(Dick-Read)
 
تشابه اين روش­ها در اين است كه بر سه اصل زير استوار است:

• افزايش آگاهی مادران از طريق حضور در كلاس­های آموزشی كه از نيمه دوم بارداری شروع می­شود
• تمرينات عصبی و عضلانی برای آماده كردن مادران
• الگوی تنفسی و تن آرامی